کتاب فردریک واندنبرگ درباره‌ی زیمل همان‌طور که قبلن هم اشاره‌ای کردم تلاشی است برای یک دریافت منسجم از زیمل، نظریه‌پردازی که تفکر او را دور از هر گونه انسجام منطقی دانسته‌اند. در این تفسیر از آرای زیمل، نویسنده بر دو نکته‌ی اساسی در همه‌ی نقاط دستگاه فکری زیمل تاکید می‌کند: یکی تفکر ویتالیستی متاثر از آرای برگسون و دیگری دوگانگی‌ای که اجزای آن همواره در کنش متقابل با هم‌اند.
به خصوص این دوگانگی در تفکر زیملی اهمیت زیادی دارد. دوگانگی‌ای که هم در بحث فلسفه‌ی پول و هم در مسئله‌ی تضاد فرهنگ مدرن، هم در مدگرایی و ... خودش را نشان می‌دهد.
به عبارتی می‌شود در یک برداشت کلی، این دوگانگی را نهایتن در دوگانگی صورت و محتوا، در حوزه‌های مختلف حیات اجتماعی مشاهده کرد.
آن‌چه که زیمل در ادامه‌ی تاکیدات ویتالیستی‌اش «زندگی» می‌نامد، حوزه‌ای از حیات اجتماعی است که تا حد زیادی سیال، منعطف، متغیر و غیر قابل پیش‌بینی است. زندگی شکل ندارد و عمومن تابعی است از تکاپوی انسان‌ها برای زیستن. این‌جا شاید بشود رد پایی از آن‌چه فروید غریزه‌ی زندگی‌ (اروس) می‌نامد دید. زندگی در خودش واجد ساختار ـ به ان معنی که امروزه در جامعه‌شناسی می‌شناسیم نیست. و از آن‌جا که شکلی ندارد نمی‌تواند در واقعیت اجتماعی متجلی شود مگر با قرار گرفتن در قالب یک «صورت اجتماعی». صورت‌های اجتماعی از منظر زیمل به طور کلی شامل همه‌ی دستاوردهای فرهنگی هستند. صورت‌های مصنوع نیروی حیاتی بشر و مصنوعی‌اند. مصنوعی‌اند از آن رو که در نتیجه‌ی نیروی زندگی برای تجلی زندگی «ساخته می‌شوند».
صورت‌های اجتماعی که شامل همه‌ی سنن، هنجارها، نهادها و ساختارهای اجتماعی می‌شوند در حکم لباس‌هایی‌اند بر تن زندگی. پس منطقن با گذشت زمان این لباس‌ها بر تن زندگی تنگ خواهند شد و تضاد فرهنگ و زندگی از همین‌جاست.
زندگی مدام در حال پویش و تغییر است، در حالی که صورت اجتماعی به محض ساخته شدن، شکلی برای همیشه ایستا به خود می‌گیرد و رابطه‌ی این‌دو رفته رفته به نقطه‌ای میل می‌کند که صورت نه تنها جوابگوی همه‌ی ابعاد نیروهای زندگی نیست، که جلوی پویایی آن را هم می‌گیرد.
صورت‌ها «باید» مطابق با تحول زندگی تغییر کنند اما این تغییر اکثر اوقات به آسانی و ملایمت انجام نمی‌شود. هیچ صورت اجتماعی پاگرفته‌ای به آسانی از میدان به در نمی‌رود و جایش را به صورت‌های جدید نمی‌دهد.
ادامه‌ی این بحث و این‌که کل این خیال‌بافی در کجای تحلیل زندگی اجتماعی روزمره به کار ما می‌آید را در پست‌های بعدی پی خواهم گرفت.

سالار کاشانی 26 آبان 1386 3:43 بֽظֽ

دنبالک

نشانی ارسال دنبالکURL:
http://www.paaiiz.com/cgi-bin/mt/mt-tb.cgi/23

نظرات

نوشته‌ی نسرین

26 آبان 1386 4:24 بֽظֽ

نوشته‌ی شاه رخ

28 آبان 1386 7:47 قֽظֽ

نوشته‌ی ,

28 آبان 1386 1:10 بֽظֽ

ارسال نظر

نام

نشانی ایمیل

URL:

نظرگاه